Vastentijd 4: Helaas, de moslims zijn gewone mensen
Vandaag even wat leerboekjesachtig over de islam. Theologisch-dogmatisch heeft Mohammed (570-632)de Koran en aanwijzingen achter gelaten, aangevuld met latere interpretaties, getuigenissen, het werk van grote denkers, zeg maar theologen. In z’n geheel leverde dat de Vijf Zuilen van de islamitische religie op, dat waar het omgaat, de fundamentele praktijken en verplichtingen voor elke moslim.
Zuil één, Sjahada (Geloofsgetuigenis): Het getuigen dat er geen god is dan Allah en dat Mohammed Zijn boodschapper is. Twee is Salaat (Gebed): Het verrichten van vijf verplichte gebeden per dag (fajr, dhuhr, asr, maghrib, isha). De Zakaat (Armenbelasting): Het geven van een deel van het vermogen aan de armen en behoeftigen als reiniging. Saum (Vasten): Vasten tijdens de maand Ramadan van zonsopgang tot zonsondergang. En de Hadj (Bedevaart): Het één keer in het leven verrichten van een pelgrimstocht naar Mekka, voor wie fysiek en financieel in staat is. Je moet even op namen letten. Als iemand naar Mekka is geweest, zet-ie voor zijn naam Al Hadji, naar de Hadj geweest.
Een mooi stelsel, herkenbaar voor elke religie en waar weinig bezwaren tegen in te brengen zijn. Mijn katholieke God de Almachtige Vader, de Joodse Adonai; gebedsleven, de naastenliefde, onthoudingstijden.
Helaas, de moslims zijn gewone mensen.
Wie is de opvolger van Mohammed? Dit is de grote tweespalt. Een groep meende dat de opvolger gekozen moest worden. Dit zijn de soennieten. Een andere partij meende de nieuwe leider via bloedverwantschap met Mohammed moest verlopen, de sjiieten. Soennieten volgen de traditie (sunnah) en kozen de eerste kaliefen, beginnend met Aboe Bakr. Sjiieten (afgeleid van Shi’atu Ali, ‘partij van Ali’) geloven dat Ali, de neef en schoonzoon van de profeet, de rechtmatige eerste opvolger was. Bij sjiieten hebben imams een goddelijke autoriteit en zijn zij afstammelingen van de profeet. Bij soennieten zijn geestelijke leiders vaak geleerden (oelema) en is er geen priesterlijke hiërarchie. Sjiieten hechten veel waarde aan het martelaarschap en kennen een andere rol voor hun leiders (ayatollahs). Menselijk, al te menselijk, bij theologische meningsverschillen gaan we elkaar te lijf, want je grootste vijand is die waar je het kleinste meningsverschil mee hebt.
Tijdens de oorlogen tussen de soennieten en de sjiieten in de 7e, 8e en 9e eeuw werden 12 sjiitische leiders vermoord. De sjiieten denken echter dat Allah de laatste, de 12e imam heeft verborgen, dat hij nog geestelijk leeft en eens vrede zal brengen. Ik blijf even op dogmatisch niveau, machtsstrijd, invloed, materiële belangen speelden natuurlijk op de achtergrond. Maar wat nu even van belang is, is het sjiietische geloof in de wederkeer van die verborgen profeet.
In elke religie heb je gelovigen op wieltjes, feestdaggelovigen en harde fanatiekelingen. De Iraanse sjiietische ayatollahs hebben een apocalyptische theologie ontwikkeld, zie het Boek Apocalyps, in het Nieuwe Testament om de gedachten te bepalen. Er is een eindtijd op handen en na een verzengende strijd van vuur en dood zal de islamitische vrede op aarde worden ingesteld. Die verborgen profeet zal dan opstaan en het wereldleiderschap op zich nemen. De ayatollahs kwamen in 1979 in Iran aan de macht, stichtten de eerste zuivere islamitische staat als voorbereiding op de apocalyps. De komst van de verborgen profeet wordt in hun visie verhinderd door de satanische krachten in de wereld. Precies, belichaamd door de Joden en de USA. Vandaar een atoomprogramma, bouw van zware raketten, steun aan alles wat zich tegen Israël keert en de – breder – westerse stabiliteit beschadigt, vandaar de levering van drones aan Rusland. Het maakt niks uit, de IS-staat in Syrië, de soenitische Hamas in Gaza, de DAECH – het internationaal terreurnetwerk en natuurlijk de eigen bevolking, gewoon in twee dagen 30 duizend tegenstanders neermaaien.
Hier sta je dan voor Hem, als gelovig mens in de vastentijd: lichamelijke ontlediging, gebed om nader tot Hem te komen, oog voor de noden van andere. Wat wil je? Een leven in vrede, voorspoed en geluk voor je kinderen. En uiteindelijk uitredding van de dood in het hemelse koninkrijk. Meer hoeft niet.
In die tijden van heftige anti-amerikaans campagnes in Iran, jaren tachtig, las ik een stukkie in mijn lijfblad Le Monde. De kleermakers, de naaiers in Iran waren er scherp op om te weten waar het Vrijdagavondgebed van Kohmeiny over ging. Over de Amerikanen? Als de wiedeweerga Amerikaanse vlaggen in elkaar flansen. Over Israël? Hetzelfde. Na het Vrijdaggebed vlaggen in de fik steken. Je gunde het ze, de kleermakers van Iran. Waren er toch nog mensen die wat verdienden aan de haat.
Berto Merx