Verkiezingen: Het gaat om de verdeling van zo’n slordige 200 miljoen

Het was zaterdagmiddag wat gurig. Maar, bij de supermarkt in Leens stond Jarko ter Veen, het immer goed geluimde raadslid van Lokaal Sociaal te flyeren, met een andere activiste, gehuld in de partij-blauwe jasjes. Het schept altijd een gewaarwording van vreugde, militanten van een partij die ons opzoeken en hun beste beentje voorzetten om te overtuigen om op hun partij te stemmen.

Ik had die morgen een aantal partijprogramma’s doorgeploegd en de net gelanceerde Stemwijzer voor Het Hogeland ingevuld. Het resultaat? Ik ben zo’n slordige 55 procent geschikt om op GemeenteBelangen te stemmen, en 50 procent D’66 of BBB en rond het zelfde percentage voor GL-PvdA, en ook CU en VVD en CDA en Lokaal Sociaal…….. Wat bevestigde dat ik Een Man Zonder Uitgesproken Eigenschappen ben. Hooguit libertair, doe maar wat als het maar geen onnodige problemen oplevert. En sociaal: doe maar als er één man of vrouw mee geholpen wordt, is mooi.

Waar gaat het bij de verkiezingen van de gemeenteraad eigenlijk om? Om de verdeling van zo’n slordige 200 miljoen.

Het echte relevante moment in de gemeentepolitiek is het moment waarop de begroting wordt vastgesteld, waar gaat welke zak met geld naartoe. Nou ja, de helft is de gemeente kwijt aan verplichte uitgaven voor het brede sociaal domein, bijstand, participatie, geestelijke gezondheidszorg enz.  Je kunt er een beetje op schuiven met een OV kaart voor minima, wat compensatie op de kliko-heffing of iets anders van de 23 regelingen voor mensen die een steun in de rug nodig hebben.

Die andere helft is speelveld voor de gemeenteraad met als beperking de afspraken die – in ons geval GB, GL, PvdA en VVD – hebben gemaakt in het college-akkoord, de afspraken waar het college van burgemeester en wethouders mee werkt, de hoofdpunten waarvan B&W weten dat daarvoor draagvlak in de gemeenteraad bestaat. In de begroting stelt de raad vast waar concreet welk bedrag heen gaat en dat is een dik pak papier van zo’n 200 pagina’s. Wat me de rekensom oplevert dat één pagina gemiddeld 1 miljoen waard is.

Hierbij hoor je op de achtergrond de invloed van belangengroepen. Onmiskenbaar is de kracht van de Winsumer ondernemingsvereniging op de ontwikkeling van het centrum aldaar. Onmiskenbaar ook is de ideologische invloed van milieuclubs op het denken van raadsleden over het groenbeheer (bermenmaaien) of juist niet (verwildering alom). Luidruchtige actiegroepen hoor je er in terug (woningen in het oude gemeentehuis van Bedum). Daar staat tegenover dat ook een aanzienlijk deel van die helft van de begroting min of meer vast ligt. Het dorp Bedum is er slecht aan toe en er zijn geldstromen om daar wat aan te doen en dan staat Blok C op de lijst, de afgebrande sporthal waar een mooi plan voor is met informatieavond en bezwaren en procedures, maar dat gaat gebeuren. Het waterschap en de provincie renoveren Zoutkamp, de gemeente heeft weer een geldstroom en haakt daarbij aan. De raad is het daarmee eens; de uitvoering geeft ernstige problemen voor de ondernemers daar. Het CDA stelt daar vragen over en er komt een oplossing om de overlast te verminderen.

Doorgaans gaat dat lekker. Alle partijen willen meer woningen, willen een adequate aanpak van de aardbevingsschade, vinden dat asielzoekers moeten worden opgevangen, dat bescherming van biodiversiteit belangrijk is, dat voorzieningen in dorpen belangrijk zijn en niet te vergeten: de stijging van de OZB in de klauw moet worden gehouden en het gemeentebestuur allerlei initiatieven moet ondersteunen. In de loop van het jaar komen de concrete voorstellen van B&W met het plaatje: wat gaan we daadwerkelijk doen, wat kost het en wat levert het op. Doorgaans is de oppositie het met het plan eens behoudens wat vlekken en spikkels. En in de loop van het jaar gaan de dingen goed en gaan er dingen mis en dan is er wat lawaai, net zo goed van de oppositie als de coalitie-partijen.

Een interessant mechanisme is de informele raadsvergadering. Daarin komen de ‘technische’ kwesties over een voorstel aan de orde. B&W zeggen toe nog wat te veranderen, aan te vullen, te verbeteren. Een aanzienlijk deel van de voorstellen worden dan aangemerkt als hamerstukken, dan is duidelijk dat de raad er mee akkoord gaat. De bespreekstukken worden inhoudelijk in de formele raadsvergadering behandeld. En dan is er zo nu en dan een motie of een amendement – van de oppositie – die het meestal niet haalt.

U en ik gaan straks stemmen op partijen die beslissen over waar het geld aan wordt uitgegeven. Bezie het als een vreugdevol moment waarin we aangeven wat we voor onze gemeente belangrijk vinden. Het opkomstpercentage is voor de gemeenteraadsverkiezing traditioneel laag; dat is te betreuren.

Berto Merx